Het is in de absorptie in het zittende lichaam, in het ritme, de beweging van de adem; het is in de absorptie in de levende ervaring van elk moment dat de obsessies, het eindeloos herkauwen van gedachten, de verschillende gehechtheden en conditioneringen zich kunnen oplossen, dat de toe-eigening en het werkingsmechanisme van de identificatie zich kunnen oplossen.
Hoe moeilijk het soms ook lijkt, het enige wat te realiseren valt, is ons te bevrijden van de banden met, de gehechtheden aan dit werkingsmechanisme. Want zolang we hieraan gebonden zijn, zitten we gevangen in de dualistische tang van grijpen, afwijzen en verwerpen, zonder dat we ons er daarom van bewust zijn dat dit lijden is.
Wanneer we gevestigd zijn in zitmeditatie is het niet van belang of er al dan niet mentale verschijnselen zijn; het cruciale punt is onszelf te bevrijden van de toe-eigening ervan en van de identificatie ermee. Want hoe dan ook, zolang we leven zal ons bestaan altijd bezaaid zijn met verschijnselen, omstandigheden en gebeurtenissen, soms aangenaam, soms moeilijk, zelfs heel moeilijk.
Doorslaggevend is hoe we ermee omgaan. Omdat we een groot deel van de tijd verbonden zijn met dit systeem van identificatie en toe-eigening, handelen we reactief door voor of tegen te zijn. Dat wat ik vaak het “geconditioneerde systeem” noem, handelt reactief, handelt in functie van zijn overleven. Vanaf onze kindertijd zijn we geconditioneerd om doelen te bereiken, efficiënt te zijn, ergens voor te vechten, iets te realiseren, iemand te worden. Maar ze hebben ons nooit geleerd om gewoon te zijn. Ze hebben ons nooit geleerd om te leven, om geluk te vinden, de eenvoudige vreugde van het bestaan. Ze hebben ons nooit geleerd ons af te stemmen op de dans, op de muziek van het universum.
Het werkingsmechanisme waarmee we verbonden zijn en waarmee we ons identificeren, is ook het werkingsmechanisme van de menselijke samenleving. Het leidt tot uitsluiting, ellende, honger in de wereld, oorlogen, lijden…
In die zin is het essentieel om te gaan zitten, om onszelf te vestigen in pure aandacht (dat wil zeggen in een aandacht die niets grijpt en niets afwijst), in de fijnste weefsels van dat wat ons leven vormt. Want het is essentieel dat we licht kunnen werpen op dit werkingsmechanisme, zodat we onszelf ervan kunnen bevrijden, niet alleen voor onszelf, voor ons eigen bestaan, maar voor alle wezens.
Alle wezens, dat wil zeggen niet alleen mensen, maar alle levende wezens, planten, dieren, mineralen… Zo realiseren we diepgaand, en niet enkel filosofisch, de onderlinge verbondenheid.
Dus met volle overgave zitten. Zitten en het pad van bevrijding bewandelen in de kleinste momenten van je leven. Doorheen jezelf voor de anderen, niet vanuit een wilsmatige intentie, maar vanuit de onderlinge afhankelijkheid met alle wezens: wat zich in onszelf bevrijdt, wat in onszelf ontwaakt, bevrijdt zich en ontwaakt in alle wezens.
In die zin is het pad van bevrijding gaan een van de grootste diensten die we de mensheid kunnen bewijzen. Niet alleen in zitmeditatie met het gezicht naar de muur en naar onszelf, maar ook in deze zuivere aandacht die we kunnen vestigen in elke handeling, in elke manier van zijn van ons leven.
In de zuivere aandacht ontvouwt zich de intelligentie van het hart, die op natuurlijke wijze, zonder intentie, straalt voor alle wezens.
Patrick Pargnien
Vertaling Luc De Winter