Niets begrepen.
Heb je de betekenis van de discussie en van dit commentaar begrepen, zodat je deze tekst weg kan leggen om iets anders te gaan lezen? Als je dat denkt, heb je niets begrepen. Je ego heeft in dat geval het onderricht geneutraliseerd, onschadelijk gemaakt, afgevoerd zoals een bliksemafleider de natuurkrachten naar de aarde leidt. Heb je misschien begrepen dat er niets te begrijpen valt, zodat de zaak afgesloten is? In dat geval zit je evengoed in de val. Dit is zen. Het gaat niet om verstandelijk inzicht. Wees niet naïef. Het gaat om ontwaken. Ontwaken is ook ontwaken uit je o zo dierbare, zelfgenoegzame inzichten, zelfbeelden, wereldbeelden, theorieën, verhalen en opvattingen. Misschien hoop je dat je kan ontwaken zonder die op te geven. Misschien denk je dat je wel een paar van je illusies kan binnensmokkelen in het land van Ontwaken. Een zoveelste wensdroom van het ego. Maar ontwaken is geen ontwaken als er geen loslaten is. Als er geen overgave is. Ontwaken is niet iets wat je denkt, wat je droomt. Wanneer je echt wakker bent, manifesteert zich het vrije bestaan, dat normaler is dan alles wat je je kan voorstellen. Maar denk niet dat je het ooit begrijpt. Wat zou je begrijpen? Wie zou het begrijpen?
Verteer de woorden.
Lees de discussie over vlag, wind en geest en zie de diepe betekenis, die ligt voorbij al deze woorden – ook die van dit commentaar. Neem de woorden in je op. Verteer ze. Laat ze zich transformeren in iets wat geen woorden is. Overstijg elk begrip. Ga voorbij elk weten. Misschien denk je dat je er al bent, maar de reis moet nog beginnen. Misschien denk je dat het doel veraf is, maar er is enkel hier en nu.
Hecht je zelfs niet aan de geest die niet beweegt.
De vlag beweegt; de vlag beweegt niet.
De wind beweegt; de wind beweegt niet.
De geest beweegt; de geest beweegt niet.
Er is een vlag; er is geen vlag.
Er is wind; er is geen wind.
Er is een geest; er is geen geest.
Er is bewegen; er is geen bewegen.
Ga voorbij al deze standpunten,
helemaal aanwezig hier en nu.
Wanneer de geest nergens verblijft,
maar stroomt als een bergrivier
die zich zonder aarzelen
met totale overgave
in de diepte stort
is er vrijheid.
Luc De Winter
Ho Sen Dojo, 12 mei 2026