Eternity’s Sunrise, nu met tekst en commentaar.
Keren we terug naar de beluistering van Eternity’s Sunrise. Tavener gebruikt in dit werk twee korte teksten van William Blake (1757–1827), afgewisseld met Alleluia. Hij vertrekt hier dus niet van een orthodoxe tekst maar van een romantische, zij het mystieke dichter. Dit past in zijn ontwikkeling die in de jaren negentig steeds duidelijker wordt: de orthodox-christelijke achtergrond blijft aanwezig, maar hij zoekt steeds sterker naar een universele mystiek.
Tavener verwerkt de tekst, hieronder weergegeven in zijn originele vorm, heel vrij. De visie van de ongescheidenheid van het vele en het ene, en van het loslaten van onze gehechtheden, is door Blake prachtig verwoord:
To see a World in a Grain of Sand
And a Heaven in a Wild Flower,
Hold Infinity in the palm of your hand
And Eternity in an hour.
He who binds to himself a joy
Does the winged life destroy;
But he who kisses the joy as it flies
Lives in Eternity’s sunrise.
Als we kijken naar de vorm van het stuk, is het je misschien opgevallen dat vier keer dezelfde cyclus van drie thema’s of soorten muziek herhaald wordt, met allerlei kleine verschillen. Het stuk gaat in zijn geheel nergens naar toe, maar er is wel een toename in de intensiteit. Na een inleiding waarin de instrumenten de melodie van de stem herhalen, volgt de muziek met de handbellen die ik ervaar als een moment van overgave; in die zin kan je het de climax noemen. Dan volgt er een gepassioneerd besluit; en de cyclus begint opnieuw.
Tavener vertelde zelf over het stuk:
“My first ideas for Eternity’s Sunrise came to me in January 1997, soon after my father’s death. These ideas were taken up again in September the same year, in response to a commission from the Academy of Ancient Music, which happened soon after the death of Diana, Princess of Wales. There is no such thing as accident or coincidence, so I dedicated my piece to the memory of the Princess.
The concept of solo soprano (representing earth) at ground level, handbells (representing the angels) at an intermediate position, and the main baroque ensemble at a high level (representing heaven) fitted exactly with the Blake text which I had decided to set. When seen as things truly are, the earth is a mirror of the Eternal World, and when seen correctly, it is possible in this world to live in Eternity’s sunrise. God does not exist in the world. And yet at the same time He is reflected in it, giving it form and structure. The music should be played with quiet joy, as a day of sunshine and calm, full of gentleness and radiance.”
Mooi gezegd, alhoewel ik het zeker niet op die manier zou verwoorden; tegelijk ben ik het allemaal direct vergeten. Wat maakt het uit? Eternity’s Sunrise blijft een van mijn meest favoriete stukken.
Luc De Winter, 16 augustus 2026.