Ghana en Bali.
In 1970 reisde Reich naar Ghana om traditionele Ewe-percussie te bestuderen. Hij benadrukte later dat hij geen Afrikaanse muziek wilde schrijven of Afrikaanse klanken wilde imiteren, maar als componist de structurele principes ervan wou leren kennen. Hetzelfde gold voor zijn latere studie van Balinese gamelan.
Deze studies leidden tot zijn werk Drumming (1970-71).
Van minimalisme naar repetitieve muziek.
In de werken die daarop volgden evolueerde zijn stijl. De faseverschuivingen verdwijnen grotendeels; een verloop in akkoorden doet de muziek wat traditioneler klinken. De onophoudelijk doorlopende puls blijft wel altijd aanwezig en hetzelfde geldt voor de herhaalde patronen. Processen worden nog gebruikt, maar bepalen niet meer op dezelfde manier het hele stuk. Opvallend is hoe de bezettingen steeds groter worden, zodat ook op dit vlak de muziek minder minimaal wordt. Na Music for 18 musicians (1974-76) schreef hij Music for a Large Ensemble.
Steve Reich, Music for a Large Ensemble (1978-79)
https://open.spotify.com/track/2G9XfuAa9uXEIAkrck62Xt?si=b9379aa986644284
Was Violin Phase zijn beste werk van de jaren zestig, dan is dit wat mij betreft zijn mooiste stuk van de jaren zeventig. Je hoort hoe ritmische patronen noot voor noot opgebouwd worden – bij elke herhaling komt er een noot bij. De verschuivingen zijn er niet meer, de procesmatige evoluties nog wel.
Wat doet deze muziek met ons?
Deze muziek vertelt geen verhaal, maakt geen gebruik van de traditionele muzikale grammatica of van retorische trucs, maar is wel erg verschillend van de vorige voorbeelden die we hoorden, vooral dan van die van David Hykes, Morton Feldman, Arvo Pärt en Eliane Radigue. De rustige beweging, of zelfs de quasi bewegingloosheid van hun muziek is heel anders dan dit ononderbroken voortlopen in snelle noten, wat we een motorische beweging noemen, en die je bijvoorbeeld ook in barokmuziek vindt. Deze motoriek geeft aan de muziek iets energieks, een grote vaart – zelfs als er naar klassieke normen “maar weinig gebeurt”. Ze trekt spontaan de aandacht. Reich prijst zijn werk niet aan als meditatieve of spirituele muziek. Zelfs al ging hij zich vanaf de jaren zeventig verdiepen in zijn joodse afkomst, en joodse teksten gebruiken voor zijn composities – er is geen expliciete link met de joodse spiritualiteit. Toch meen ik dat het motorische van deze muziek het meditatieve aspect niet in de weg hoeft te staan. Hangt stilte af van geluid of geen geluid? Hangt meditatie af van gedachten of geen gedachten, van beweging of geen beweging? Beweegt deze muziek trouwens wel, of staat ze stil, en vibreert ze alleen in dit tijdloze nu? Geef je over aan de beluistering en ervaar zelf wat ze met je doet. Ik hoor het graag.
Luister misschien ook eens naar het derde nummer van dit uitzonderlijk sterke album, dat nog vinniger van tempo en speelwijze is dan Music for a Large Ensemble.
Steve Reich, Octet (1979)
https://open.spotify.com/track/7oJ7duV79RuyXEnTw06liz?si=bad5a60d59ce4bf4
De schaalvergroting van de jaren zeventig zette zich tenslotte voort tot The Desert Music, op teksten van William Carlos Williams:
Steve Reich, The Desert Music (1983)
https://open.spotify.com/album/7eYGKPvzFJlAE5Y14EajcU?si=TAUzx2sIQ6ajShaSbxyCkw
Later werk.
Reich werd overladen met prestigieuze onderscheidingen en is volgens sommige muziekcritici de belangrijkste levende Amerikaanse componist. Hij componeert tot op de dag van vandaag; zijn recentste werk In All Your Ways (2026) gaat in première op 28 augustus 2026 te Edinburgh, een goede maand voor zijn negentigste verjaardag. Het is dan ook onbegonnen werk, en niet de bedoeling om hier zijn hele verdere evolutie uit de doeken te doen. Wel kan ik nog een paar stukken uit zijn latere periode voorstellen.
-Een werk dat gebruik maakt van gesampelde teksten, en een stuk minder continu in zijn beweging is dan het oudere repertoire:
Steve Reich, City Life (1995)
https://open.spotify.com/album/7ip0hdAekWwWpwvIbVC519?si=3NKPYfAeSLacHgQI-mATYA
-Terug eerder continu van stijl, soms verrassend traditioneel, en toch wel heel mooi ook:
Steve Reich, Reich/Richter, for large ensemble (2019)
https://open.spotify.com/album/526XHRXq9vNPbCUXYsGDhV?si=IXfHCF_oRTqHjq954r9BjgZZ