Muziek en ontwaken.
Veruit de meeste mensen zijn gevoelig voor muziek. Het triggert niet alleen verschillende emoties, maar kan ook een diepgaande schoonheidservaring opwekken; het lichaam in beweging brengen; een sfeer oproepen; spannend of onderhoudend zijn.
Het is alsof muziek, of toch de juiste muziek op het juiste moment, als een sleutel op onze lichaam-en-geest past. Een sleutel die daar allerlei ervaringen in kan ontsluiten. Ervaringen, gevoelens, toestanden die ergens wel aanwezig waren, maar verborgen bleven.
Ook het ontwaken, dat in ieder van ons minstens als mogelijkheid aanwezig is, kan uitgelokt, bevestigd en versterkt worden door muziek. Meer bepaald door muziek die vanuit het ontwaken ontstaan is, en dat ontwaken uitdrukt en communiceert. Als een direct onderricht voorbij woorden.
De muziek waarover ik het heb heeft niet de vertrouwde, vertellende structuur van een klassieke symfonie, noch die van een standaard jazznummer of popsong. Ze denkt niet in klanken op de manier waarop onze geest in woorden denkt. Ze vertrekt niet vanuit dat perspectief.
Deze muziek gebruikt klanken niet als symbolen, zoals in de muziek die ik zojuist noemde, of toch niet in de eerste plaats. Ze presenteert ze vooral als geluid, en wijst zo direct naar wat is. Ze confronteert ons met het wakkere ervaren hier en nu. Zo’n muziek kan, wanneer we ons ervoor openstellen, een ware poort zijn die leidt naar een andere manier van in het leven staan.
Er is een overvloed aan commerciële albums die aan de man gebracht worden als “meditatieve muziek”. Dikwijls gaat het om rustige, maar nog steeds vertellende muziek, die grammaticaal is opgebouwd, bijvoorbeeld trage bewegingen van klassieke muziek of een soort van ultrasofte instrumentale popmuziek. Dat is niet waarover ik het hier heb. Toch is deze benaming niet zo vreemd. Vergeet niet dat bijvoorbeeld in Christelijke tradities het woord meditatie wordt gebruikt voor serene overpeinzingen. In het boeddhisme en vergelijkbare tradities heeft het woord meditatie een heel andere betekenis. Hier gaat het over het loslaten van het denken, en zo bevrijd worden uit die heel nuttige functie, die echter een verslaving is geworden en je leven misschien meer bezwaard dan je denkt.