Muziek is voor mij, al sinds mijn vroege tienerjaren, nooit louter ontspanning of puur artistiek genot geweest. Het was iets wezenlijks dat te maken had met de kern van mijn bestaan, van het bestaan. Hoe dat werkte, begreep ik niet en dat was ook niet nodig.
Vanaf het midden van de jaren ’80 kwam ik in contact met een muziek die me bijzonder diep raakte. In 1992 begon ik zelf werken te schrijven die hierop aansloten. Toen ik enkele jaren later begon met de beoefening van zen, werd er heel wat duidelijk. Hoewel mijn compositorische stijl in de volgende decennia verschillende evoluties zou doormaken, was de connectie met het ontwaken zoals die in de zen gecultiveerd wordt, altijd prominent aanwezig.
Toen in de jaren 2011 en 2012 mijn eerste cd’s verdeeld werden in de Europese en Amerikaanse sangha’s, lokten die tot mijn verbazing soms vreemde reacties uit. Velen zagen muziek als iets dat volledig los van hun zenbeoefening stond. Anderen keken dan weer neer op “zen- of meditatiemuziek”, die ze associeerden met plat winstbejag en nep-spiritualiteit. Mijn muziek was gegrond in oude tradities als de Indische klassieke muziek, de Japanse shakuhachi (bamboefluit) traditie, westerse renaissance polyfonie en andere spirituele muziek, maar daar hadden de meeste beoefenaars geen band mee. Enkel de shakuhachimuziek deed wel eens een belletje rinkelen, maar die beschouwde men dikwijls als “lelijke en saaie muziek” zoals een klassiek geschoold musicus met een lange zenpraktijk me toevertrouwde.
Er was duidelijk werk aan de winkel. Na een workshop over zen en muziek die ik op een boeddhistisch congres in Nijmegen hield op uitnodiging van de Tibetaanse Jewel Heart Sangha (november 2012), vatte ik het plan op een reeks van vier workshops van anderhalf uur in te richten met dezelfde titel. Ze ging voor een eerste keer door in Ho Sen Dojo, tijdens de daaropvolgende winter en lente, en vervolgens (in het Frans met Engelse vertaling en vice versa) tijdens het Internationale Zomerkamp te Maredsous (juli ’13) en in de Tempel van La Gendronnière (augustus ’13). Nadien was er veel vraag naar een herhaling of voortzetting van de reeks, want het thema was verre van uitgeput. Dat is er echter nooit van gekomen.
Dertien jaar later lijkt de tijd me rijp om het materiaal van deze workshops in een herziene en samengevatte vorm online te zetten. Op het moment dat ik dit schrijf is het nog niet duidelijk in hoeveel afleveringen het zal gegoten worden: de reeks is work in progress, en er zullen mogelijk nieuwe delen toegevoegd worden.
Terwijl ik vroeger met een hele doos cd’s zeulde, zijn er nu streaming platformen die muziek gemakkelijk bereikbaar maken via een eenvoudige link. Om praktische redenen heb ik gekozen te verwijzen naar Spotify, wat niet betekent dat ik het daarom eens ben met het beleid of de geluidskwaliteit van dit platform. Wie dat wil, kan de muziek gemakkelijk terugvinden op een andere streamingdienst.
Zelfs wanneer je een gedreven melomaan én zenbeoefenaar bent, wil dat nog niet zeggen dat het muzikale pad dat ik voorstel je ook aanspreekt. Het is maar één mogelijkheid om je zenbeoefening te voeden en uit te breiden. Er zijn er vele andere. Deze teksten zijn dan ook enkel gericht aan wie hier werkelijk door geboeid is. Ben je niet geïnteresseerd in de tekst, maar luister je wel graag naar de muziek? Ook dat is natuurlijk perfect mogelijk. Voor alle duidelijkheid: de muziek is geen illustratie bij de tekst! De tekst is enkel wat -mogelijk nuttig- commentaar bij de muziek die centraal staat. Ik zou aanraden minstens vijf, tien of twintig keer zoveel tijd te besteden aan het luisteren, als aan het lezen van de tekst.
Alle muziekstukken, behalve het allereerste, zijn werken waar ik sinds dertig of zelfs veertig jaar eindeloos naar geluisterd heb en ook nu nog naar luister. Het zijn composities en uitvoeringen die voor mij werkelijk iconisch zijn. Ik beschouw ze als van een onuitputtelijke schoonheid en diepgang, en beveel ze aan vanuit de grond van mijn hart.
Het is goed om deze stukken intens en veelvuldig te beluisteren, tot je het gevoel hebt er innig mee vertrouwd te zijn. Ga pas daarna andere stukken van het album, van de componist of in deze stijl beluisteren – of ga over naar de volgende link. Het gaat er nooit om hoeveel verschillende werken je beluistert, maar hoe diep je er in doordringt, en hoe diep ze in jou doordringen; zodat er niets meer is dat klinkt, en niemand meer die luistert.
Luc De Winter, 2 juli 2026.