(Tekst geschreven in opdracht van het Festival Van Vlaanderen – Musica Divina 2026
en gepubliceerd in het bijbehorende programmaboekje.)
Waarheid is zo’n begrip dat heel wat los maakt. In deze korte tekst wil ik het graag enkel hebben over wat we de waarheid zouden kunnen noemen. De waarheid over ons bestaan, de ultieme waarheid die je kunt zoeken, en die het antwoord zou zijn op onze meest fundamentele vragen.
Haak nog niet af, beste lezer. Laat me je geruststellen: ik beweer niet dat ik deze waarheid in pacht heb. Evenmin heb ik de intentie om erover te filosoferen of te discussiëren.
Wat ik wél wil voorstellen is een manier om met het zoeken naar deze waarheid om te gaan – een oud pad dat we terugvinden in verschillende culturen en tradities.
Het klassieke Chinese geschrift Tao te Ching, toegeschreven aan Lao Tse, opent met de woorden:
De eeuwige Tao kan niet in woorden uitgedrukt worden.
De eeuwige naam kan niet worden genoemd.
De uiteindelijke waarheid laat zich niet in woorden vatten. Niet omdat ze zo complex of verheven zou zijn, maar omdat ons menselijke denken – hoe nuttig ook, en hoe trots we er soms ook op zijn – uiterst beperkt is. Wie dieper wil gaan zal het moeten achterlaten, zoals je je fiets achterlaat wanneer je de Mount Everest gaat beklimmen.
Zo kunnen we komen tot een direct zien, een onmiddellijk schouwen in wat is. Een ervaren – zonder dat ervaren in woorden te vertalen. Woorden kunnen hoogstens fungeren als richtingaanwijzers, zoals: “Brussel, 10 km”. Verwar de wegwijzer, dit woord niet met het ervaren van de stad zelf.
Wanneer we met hart en ziel volledig aanwezig zijn in het bestaan hier en nu, zonder te conceptualiseren, te willen begrijpen of vast te houden – niet eventjes als een experiment, maar telkens opnieuw, tot we ons daarin werkelijk thuis voelen, zou de waarheid zich dan misschien manifesteren? Als dat wat is zoals het is? Zonder nood aan het etiket “waarheid”?
Zou de vraag zelf – wat de waarheid is – ontmaskerd kunnen worden als een droom van het denken? Zou ze als het ware ontvraagd worden? Zal misschien blijken, dat ze gebaseerd was op allerlei onbewuste aannames?
Een antwoord geven op deze vragen maakt natuurlijk geen deel uit van dit pad. Kleine vragen verdienen heldere antwoorden, grote vragen leggen we beter niet het zwijgen op met grote antwoorden. Laat de vraag weerklinken in jezelf en laat deze weerklank je meevoeren in de helderheid voorbij elk denken.
Luc De Winter, 11 februari 2026